Do czytania e-booków służą bądź specjalne urządzenia elektroniczne (czytniki a ostatnio po prostu smartfony i tablety) bądź komputery ogólnego zastosowania.
Czytniki dedykowane nie były u nas dłuższy czas jeszcze popularne ze względu na cenę.
W ramach komputerów uniwersalnych największą popularność zdobył taki sposób prezentacji treści aby mogła ona uwzględniać różne formaty i multimedia, a jednocześnie by postać wynikowa utworu była niezależna od platformy sprzętowej i systemu operacyjnego. Wymagania te spełnia standard de facto wprowadzony przez firmę Adobe (www.adobe.com) , popularnie zwany formatem pdf.
Format ten generuje program Adobe Acrobat (głównie), a do jego odczytywania stosuje się przede wszystkim darmowy program Acrobat Reader. Firma Adobe stworzyła też bardziej wyspecjalizowany program do czytania e-booków - Ebook Reader (mniej popularny), który posiada także możliwość katalogowania naszych zasobów e-booków i dostępu do nich z jednego miejsca.
Powstało szereg programów firm trzecich, które oferują (lub usiłują oferować) podobne możliwości. Niektóre firmy oferują dodatki do Acrobat Reader'a - np. zaawansowane wyszukiwarki lub konwertery z formatu pdf na inne formaty edycji dokumentów.
Innym popularnym sposobem tworzenia e-booków jest umieszczanie ich w specjalnym programie wykonywalnym (exe), który zawiera w sobie zarówno treść publikacji jak i samostartujący czytnik (z repertuarem opcji zależnym od kreatora e-booka (programu do jego edycji i sprowadzenia do formatu exe zwanym też często kompilatorem/kompilerem). Taka forma e-booków jest bardzo wygodna, ponieważ użytkownik nie musi się martwić o narzędzia do odczytania. Z drugiej strony, format ten budzi obawy w związku z możliwością przenoszenia wirusów komputerowych. W tym przypadku (jak i w ogóle) zalecane jest posiadanie w komputerze aktualizowanego programu antywirusowego. Ponieważ e-booki są przeważnie dostarczane przez sieć, to możemy też liczyć na to, że ewentualny wirus zostanie zidentyfikowany i unieszkodliwiony przez dostawców usług internetowych (ISP) na etapie odbioru poczty przez serwer.
Dużą rolę w publikacjach elektronicznych odgrywa format (standard opisu zawartości tekstowych) HTML - stosowany do tworzenia stron internetowych. E-book w tym formacie to po prostu odpowiednik witryny internetowej z elementami nawigacji zapisanej w jednym pliku.
Język HTML od wersji 4.01 nie był już dalej rozwijany - zastąpił go XHTML / DHTMLi nowe technologie związane. HTML został znormalizowany aby mógł być zgodny z językiem XML, który określa zasady tworzenia innych języków używanych w elektronicznych publikacjach.
Spotyka się też określenie sbook (od Site Book) - jest to rodzaj kompilowanego e-booka, który w jednym wykonywalnym pliku pokazuje całą witrynę internetową lub publikację stworzoną na jej podobieństwo - z podstronami, typową nawigacją, efektami spotykanymi w Internecie.
Format html ma jednak ograniczenia (brak wystarczających środków do zapisywania wszystkich potencjalnych form dokumentów), z powodu których powoli traci wiodące znaczenie.
Większą popularność zdobył format .zno związany z programem ZINIO Reader do odczytu czasopism elektronicznych. Wcześniej był on mało używany ze względu na to, że przetwarzane pliki są dość duże i przed erą szerokopasmowego dostępu do Internetu istniały praktyczno-ekonomiczne ograniczenia przy ich ściąganiu. O ZINIO napiszę osobno.
Większą popularność zdobył format .zno związany z programem ZINIO Reader do odczytu czasopism elektronicznych. Wcześniej był on mało używany ze względu na to, że przetwarzane pliki są dość duże i przed erą szerokopasmowego dostępu do Internetu istniały praktyczno-ekonomiczne ograniczenia przy ich ściąganiu. O ZINIO napiszę osobno.
Należy przynajmniej jeszcze wymienić format rtf (Rich Tekst Format), który może być odczytywany w większości edytorów tekstu. Był on używany jako standard w starszych wersjach edytora Word Microsoftu.
Wciąż utrzymuje się trend, aby e-booki były tworzone w formacie pdf, chociaż powstały nowsze formaty dostosowane do urządzeń mobilnych. Kreatory publikacji w tym formacie pozwalają ustalać różne uprawnienia: hasło dostępu do całości lub części, umożliwianie lub blokowanie drukowania oraz kopiowania fragmentów, itp. Często kreator integruje się z naszymi narzędziami edycyjnymi i proces zapisania publikacji w pożądanym formacie jest "wydrukiem" na wirtualną drukarkę a w rzeczywistości do pliku e-booka. Pliki pdf dają najlepszą jakość e-booka oraz pozwalają dowolnie skalować "kartki" publikacji.
Dodatkową zaletą formatu pdf jest jego odporność na wirusy komputerowe.
Dodatkową zaletą formatu pdf jest jego odporność na wirusy komputerowe.
Osobnym zagadnieniem jest zabezpieczanie e-publikacji w przypadku ich sprzedaży przed używaniem przez osoby trzecie. Czasem są to czynności li tylko organizacyjno-prawne, czasami różne zabezpieczenia techniczne - do omówienia w innym artykule.
Na zakończenie tego wprowadzenia kilka rad, które ułatwią nam obcowanie z e-bookiem.
E-booki na ogół nie są długie. W przypadku dzieł dłuższych nie zaleca się wielogodzinnego czytania z monitora CRT. Ekrany notebooków i palmtopów prawie nie promieniują ale mogą męczyć wzrok jeśli litery są małe. Pamiętajmy, że w każdym przypadku można powiększyć czcionkę. Możemy także (na ogół) wydrukować e-booka lub jego fragment. Czytanie z notebooka (laptopa) daje nam odczucia bliższe zwykłemu obcowaniu z książką - polecam, jeśli masz taką możliwość.
E-booki na ogół nie są długie. W przypadku dzieł dłuższych nie zaleca się wielogodzinnego czytania z monitora CRT. Ekrany notebooków i palmtopów prawie nie promieniują ale mogą męczyć wzrok jeśli litery są małe. Pamiętajmy, że w każdym przypadku można powiększyć czcionkę. Możemy także (na ogół) wydrukować e-booka lub jego fragment. Czytanie z notebooka (laptopa) daje nam odczucia bliższe zwykłemu obcowaniu z książką - polecam, jeśli masz taką możliwość.
